ضرر روزانه قطع #اینترنت_بینالملل چقدر است؟
در این مطلب محاسبه هزینه به روش سیستماتیک و ریشهای انجام شده و سعی شده تا حد ممکن از منابع معتبر استفاده شود.
در ابتدا باید گفت یکی از دلایلی که اعداد بزرگی در بعضی از رسانهها ذکر شده، عدم تفاوت بین قطع کامل و قطع اینترنت بینالملل است.
در قطع کامل که دو روز اول کودتای دی ماه رخ داد، کلیه شبکهها از دسترس خارج شده بود [۲].
در قطع اینترنت بینالملل که در #جنگ_رمضان انجام شده، صرفاً دسترسی به اینترنت خارج از ایران بسته شده (۹۹ درصد کاهش یافته) و شبکه داخلی شامل سایتهای ایرانی، پیامرسانهای داخلی و بانکداری آنلاین فعال است [۳].
با این توضیح، انواع ضررهای مالی شامل موارد زیر است:
۱. توسعه نرمافزار و استارتاپهای فناوری
تعداد استارتاپهای فعال با وابستگی به زیرساخت خارجی (مانند GitHub، GitLab، Docker Hub) حدود ۵۰۰-۱۰۰۰ شرکت میباشد. مجموع درآمد ماهانه این شرکتها حدود ۱۰۰-۲۰۰ میلیون دلار در ماه برآورد میشود [۴]. اختلال ناشی از قطعی بینالملل حدود ۲۰-۳۰٪ فعالیت آنها را تحت تأثیر قرار میدهد که معادل ۰.۵ تا ۲ میلیون دلار ضرر روزانه است [۵].
۲. معاملات ارز دیجیتال
حدود ۷ میلیون نفر در ایران سالانه ۷.۷۸ میلیارد دلار معامله در فضای کریپتو دارند [۶]. درآمد این معاملات در دو بخش کارمزد صرافی (حدود ۰.۱ درصد) و معاملات از دست رفته است (اصل سرمایه باقی است).
با توجه به اینکه میانگین سرمایه فعال روزانه حدوداً ۲۱ میلیون دلار است [۷]، تخمین ضرر روزانه حدود ۱ تا ۵ میلیون دلار میشود [۸].
۳. صادرات خدمات فنی
یکی از حوزههای مهم تحت تأثیر قطعی اینترنت بینالملل، صادرات فناوری و خدمات فنی (فریلنسری، برنامهنویسی، طراحی) است که عملاً به طور کامل قطع میشود. بر اساس آمار رسمی گمرک و بانک مرکزی، ارزش سالانه این صادرات حدود ۱.۲ میلیارد دلار است که معادل ۳ تا ۵ میلیون دلار ضرر روزانه میباشد [۹][۱۰].
۴. اختلال در معاملات ارزی و صادرات کالا
علاوه بر صادرات خدمات فنی، صادرات کالاهای فیزیکی نیز تحت تأثیر قطعی است. با تمهیدات دیده شده برای بازرگانان (مانند بستههای «پرو اینترنت» و لیست سفید دامنهها) این تأثیر کاهش یافته، اما همچنان مشکلاتی در بحث تبادل مالی، اسناد، تعیین نرخ ارز و هماهنگی وجود دارد. برآورد این تأثیر حدود ۰.۵ تا ۱ میلیون دلار در روز است [۱۱].
۵. کسبوکارهای کوچک و متوسط (SMEها)
تأثیر مهم دیگر در قطع اینترنت بینالملل در این حوزه است. بر اساس گزارش انجمن کسبوکارهای اینترنتی ایران، زیان ساعتی این بخش بیش از ۱.۵ میلیون دلار برآورد شده که با احتساب ۲۴ ساعت، عدد بسیار بالایی میدهد، اما با در نظر گرفتن اینکه بسیاری از این کسبوکارها به طور کامل متوقف نمیشوند، ضرر روزانه واقعی بین ۳ تا ۵ میلیون دلار تخمین زده میشود [۱۲].
جمعبندی نهایی
جمع اعداد نشان میدهد که ضرر قطع اینترنت بینالملل روزانه حدود ۸ تا ۱۸ میلیون دلار میباشد که به طور متوسط برای این ۴۵ روز جنگ در حدود ۵۸۵ میلیون دلار (بر اساس میانگین ۱۳ میلیون دلار در روز) برآورد میشود.
لازم به ذکر است اعداد اعلامی حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار در روز که در برخی رسانهها دیده میشود، عمدتاً مربوط به سناریوی قطع کامل اینترنت (Full Shutdown) است، نه قطع اینترنت بینالملل [۱۳].
نکته پایانی
مسأله اصلی در این است که ضرر موشک و تخریب فیزیکی قابل سنجش است و دولت میتواند از محل دریافت غرامت، این ضرر را جبران کند. اما شناسایی و جبران ضررها در حوزه اقتصاد دیجیتال و زیرساختهای نرمافزاری واقعاً دشوار و بعید است و دولت باید در این مورد فکری کند.
منابع
[۱] NetBlocks، گزارش قطعی اینترنت ایران، آوریل ۲۰۲۶
[۲] گزارش Cloudflare Radar، دی ۱۴۰۴
[۳] گزارش وزیر ارتباطات، جلسه نظارتی مجلس، ۲۱ دی ۱۴۰۴
[۴] گزارش اتاق بازرگانی ایران، اقتصاد دانشبنیان ۱۴۰۲
[۵] تحلیل انجمن کسبوکارهای اینترنتی ایران، تیر ۱۴۰۴
[۶] Chainalysis، گزارش جغرافیای رمزارزها، ژانویه ۲۰۲۶
[۷] محاسبه بر اساس دادههای Chainalysis و Statista
[۸] برآورد تلفیقی از گزارشهای داخلی و بینالمللی
[۹] آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، سال ۱۴۰۰
[۱۰] گزارش بانک مرکزی، صادرات خدمات فنی
[۱۱] اظهارات افشین کلاهی، رئیس کمیسیون اقتصاد دانشبنیان اتاق بازرگانی، اسفند ۱۴۰۴
[۱۲] نامه سرگشاده انجمن کسبوکارهای اینترنتی ایران به وزارت ارتباطات، تیر ۱۴۰۴
[۱۳] اعلام وزیر ارتباطات (ستار هاشمی) در جلسه نظارتی مجلس، ۲۱ دی ۱۴۰۴




